100-LECIA POLSKIEJ PRASY MORSKIEJ

100 lat temu, 2 maja 1919 roku na rynku ukazał się pierwszy numer czasopisma „Bandera Polska” pierwszego po odzyskaniu niepodległości pisma morskiego. W listopadzie minie 95 lat od wydania pierwszego numeru czasopisma „Morze”.  85 lat temu, 10 kwietnia, swą misję prasową rozpoczął miesięcznik „Żeglarz” – pierwsze ogólnopolskie czasopismo żeglarskie. W okresie XX-lecia międzywojennego na rynku prasowym ukazało się prawie 50 tytułów fachowych i popularnych, w tym wiele żeglarskich. Oczywiście wiele z nich miało charakter efemeryczny i ich żywot kończył się po wydaniu kilku numerów, ale kilka z nich odcisnęło znaczące piętno na kolejnych pokoleniach Polaków. Magazyn „Morze”, choć z pewnością najbardziej znany, nie jest tutaj wyjątkiem. W tym katalogu należy z pewnością umieścić „Sport Wodny” istniejący 15 lat, „Żeglarz Polski” wydawany przez Józefa Klejnot-Turskiego czy „Flotę Narodową” Radosława Krajewskiego. Wydawcami były instytucje, stowarzyszenia i osoby prywatne, a żywot tytułów był bardzo zróżnicowany tak pod względem liczby wydanych numerów jak i zmian właścicielskich.

100 lat to czas pozwalający na określenie właściwej perspektywy, na rzetelne opisanie fenomenu, jakim był prasa morska w kraju o skrawku wybrzeża morskiego i wielkich aspiracjach morskich narodu budującego na nowo swoją tożsamość...

 

„Torpeda” (1936-37)

Tytuł tego pisma może wprowadzać w błąd sugerując, że mamy do czynienia z czasopismem adresowanym do marynarzy floty wojennej. Tygodnik wydawany w Gdyni przez dwa lata, początkowo jako samodzielny byt wydawniczy, a następnie, od czerwca 1937 roku, jako dodatek do „Kuriera Bałtyckiego”

Szkwał (1933-1939)

W grudniu 1933 roku na rynku prasowym ukazał się „Szkwał-Magazyn Morski”, miesięcznik działający w środowisku akademickim, którego ważnym celem było propagowanie aktywnego wypoczynku na wodzie i konieczność podejmowania współzawodnictwa na różnych polach związanych z wodą. Wydanie grudniowe nosiło numer drugi, co było nawiązaniem wprost do jednodniówki wydanej w Gdańsku kilka miesięcy wcześniej, co wszelako nie nosiło żadnych znamion kontynuacji.

„Młody Gryf” (1931-1939)

 Geneza tego tytułu była oczywista. W pierwszym wydaniu nowego tytułu redakcja zwróciła się do czytelników: Od dawna daje się odczuwać brak takiego organu prasowego dla młodzieży, który docierając do szerokich rzesz tej młodzieży, przynosiłby zdrową wiadomość, uczył, podnosił kulturalnie i realizował współczesne ideały wychowawcze. Pomorze specjalnie odczuwa brak takiego czasopisma, gdyż pomorska młodzież ma do spełnienia specjalne zadania natury ogólnopaństwowej. Celem zadośćuczynienia tej palącej potrzebie Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza w Toruniu podejmuje wydawanie z dniem 4 kwietnia 1931 r. tygodnik dla młodzieży”1 Pismo reklamowało się jako tygodnik dla czytelników w wieku 12-18 lat, spełniający marzenia odbiorców i wypełniający potrzebę informacji dla czytelników mieszkających zarówno w mieście jak i na wsi.2

„Gazetka Morska" (1937-1939)

"Gazetka Morska”1 była jednym z dwóch zaledwie pism okresu międzywojennego wydawanych w formie ściennej, co umożliwiało publiczną prezentację pisma i zarazem znacząco zwiększało dotarcie do czytelników.2 Był to arkusz papieru o wymiarach 100 x 70 cm zadrukowany jednostronnie i przeznaczony do publicznej ekspozycji. Założeniem redakcji było stworzenie tytułu o charakterze agitacyjnym, który mógłby docierać do szerokich mas czytelników za pośrednictwem eksponowania go w miejscach publicznych: szkołach, klubach, placówkach wychowawczych, nie tylko.

„Straż nad Wisłą” (1920-1922)

Był to pierwszy w odrodzonej Polsce periodyk popularny poświęcony tematyce morskiej choć problematyka tytułu wykraczała daleko poza ściśle pojmowane sprawy morza. Działo się tak za sprawą miejsca wydawania pisma w pierwszym okresie jego istnienia, Grudziądz i Toruń były ważnymi ośrodkami polskimi na odradzającym się Pomorzu, stąd też tematyka pomorska zdominowała łamy tego periodyku.